Bệnh mắt ở trẻ em: Không phát hiện sớm dễ dẫn đến mù lòa

Giadinh.net - Theo GS Tôn Thị Kim Thanh, nguyên Viện trưởng Viện Mắt TƯ, tỷ lệ mắc bệnh viêm nội nhãn hiện nay chưa được thống kê chính xác, nhưng mỗi năm Bệnh viện Mắt TƯ tiếp nhận từ 80-100 trẻ ở khu vực phía Bắc. Ở phía Nam, Bệnh viện Mắt Sài Gòn cũng tiếp số bệnh nhân tương đương.

Viêm nội nhãn ở trẻ em –  bị mù nếu mất cảnh giác

Viêm nội nhãn là một dạng bệnh về mắt, có mủ xuất hiện nhiều trong mắt. Nó còn có cách gọi khác là viêm mủ nội nhãn. Đây là một dạng nhiễm trùng nội sinh. Theo GS Thanh, bệnh xuất phát từ lúc mắt bị chấn thương bởi bị một dị vật đâm thủng mắt, mang theo vi trùng và mắt xuất hiện mủ. Điều đáng nói là căn bệnh này gây mù nhanh chóng, nhiều trường hợp phải múc bỏ mắt.

Mỗi năm có khoảng 600 trẻ sinh non bị mù vĩnh viễn. Ước tính mỗi năm Việt Nam có khoảng 1,5 triệu trẻ sinh non và theo WHO,  cứ 10.000 trẻ sinh ra thì có khoảng 4 cháu có nguy cơ bị bệnh lý võng mạc.

Triệu chứng đầu tiên của bệnh nhân là mắt bị chấn thương, sưng đỏ, chảy nước mắt, đau nhức, nhìn mờ do  giác mạc phù nề. Pha lê thể (một chất lỏng giống như lòng trắng trứng trong mắt) có thể bị vẩn đục mủ do viêm. Thời gian xảy ra viêm mủ nội nhãn có thể xuất hiện vài giờ, vài ngày sau khi mắt chấn thương hoặc chậm hơn tuỳ theo tính chất hoặc độc tính của vi trùng, vi nấm gây bệnh.

Điều đáng lưu ý là bệnh này phân bổ không đồng đều giữa các vùng miền, xuất hiện theo mùa, nông thôn mắc bệnh nhiều hơn ở thành thị,  có thể liên quan đến một loại  ký sinh trùng có từ các loài vật nuôi trong nhà như chó, mèo. Bệnh này nếu được phát hiện sớm sẽ có thể điều trị được.

Theo nghiên cứu của TS.BS Trần Tịnh Hiền, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhiệt đới TP HCM thì một trong những nguyên nhân gây bệnh viêm nội nhãn là do nhiễm trùng cầu trùng heo Streptococcus suis. Số bệnh nhân  bị nhiễm trùng cầu trùng heo ngày càng gia tăng trong 10 năm trở lại đây, do người bệnh tiếp xúc trực tiếp với heo hoặc thịt heo nhiễm trùng chưa nấu chín. Bệnh lây truyền từ heo sang người qua các vết thương nhỏ trên da như vết cắt, trầy xước. Bên cạnh việc mắc viêm nội nhãn, bệnh nhân còn có thể mắc viêm màng não mủ, nhiễm trùng huyết, viêm phổi...

Lời khuyên của bác sĩ Nên đưa trẻ đi khám sớm ngay sau khi sinh, nếu: - Cân nặng lúc sinh dưới 1.500 g hoặc tuổi thai lúc sinh dưới 33 tuần. - Cân nặng lúc sinh từ 1.500g-2.000g nhưng bị ngạt lúc sinh, nằm lồng ấp, thở ôxy kéo dài, có những bệnh khác kèm theo. - Cân nặng lúc sinh từ 1.500g-2.000g và đa thai (sinh đôi, sinh ba).

Theo tư vấn từ GS Thanh thì, các bậc phụ huynh nên đưa trẻ đi khám ngay khi  phát hiện các cháu bị đỏ mắt. Lúc đấy mủ còn loãng thì có thể tiêm ngay kháng sinh vào nội nhãn, hoặc cắt ngay dịch kính lấy mủ ra rồi đưa kháng sinh vào.

Nếu phát hiện muộn, mủ đã đặc lại sẽ ảnh hưởng đến giác mạc, khó điều trị. Lúc đó, mủ không những chỉ trong nội nhãn mà đã lan ra toàn nhãn. Cần lưu ý là bệnh này tập trung chủ yếu ở trẻ từ 5 tuổi trở xuống. Tuy nhiên, cũng có một số trường hợp cá biệt, trẻ từ 5 – 10 tuổi cũng mắc bệnh.

Bong võng mạc ở trẻ sinh non – 80% có biến chứng

Cháu Nguyễn Tân Anh, ở khu 10 Tập thể Đáp Lốp (Từ liêm, Hà Nội) được sinh ra vào tuần thứ 36 nhưng chỉ nặng có 1,6 kg. Các bác sĩ phát hiện các mạch máu trong mắt của cháu  giãn lớn, chạy ngoằn ngoèo, pha lê thể bị mờ. Sau khi được phẫu thuật mắt bằng laser, hiện nay, mắt bé phát triển tốt. Tuy nhiên, bác sĩ cũng cho gia đình được biết, phải đến 6 tháng tuổi, mới biết mắt cháu có bị lé hoặc cận thị hay không.

Bệnh võng mạc ở trẻ là một bệnh lý mắt thường gặp ở những trẻ sinh non, nhẹ cân. Mạch máu võng mạc ở mắt là phần cuối cùng phát triển hoàn thiện cho đến khi thai nhi đủ tháng. Trẻ sinh non ở tuần thứ 32 và nặng dưới 1,8 kg thường dễ mù ở cả hai mắt, do tổn thương mạch máu nhỏ ở mắt.

Tuy nhiên, một trong những tình trạng phổ biến nhất ở trẻ đẻ non chính là trẻ thường sẽ bị tật khúc xạ. GS Thanh cũng cho biết, đối với những biến chứng về sau, cận thị chiếm đa số và mức độ nặng nhẹ tuỳ thuộc vào từng giai đoạn của bệnh. Nếu được điều trị sớm, 80% trẻ cũng có biến chứng như lé, cận thị.

Những trẻ có sẹo võng mạc do điều trị bằng laser cần phải được theo dõi kiểm tra võng mạc định kỳ, vì dễ có nguy cơ cao bong  võng mạc. Hiện tượng này có thể xảy ra từ 10 năm đến vài chục năm sau, nếu không được phát hiện và cho các cháu đeo kính sớm, chúng sẽ bị cận, viễn hay loạn thị.

Hiện nay, ở Việt Nam chỉ có Bệnh viện Nhi đồng 1 và BV Nhi Trung ương là hai nơi có đủ điều kiện gây mê, điều trị căn bệnh này ở trẻ sinh non.

Chung Nhi