Cấu trúc của mắt

Con  mắt có thể gọi là dụng cụ quang học phức tạp .Chức năng của nó là “truyền” đúng hình ảnh vào hệ thần kinh thị giác.

Các chức năng cơ bản của mắt:
– Là hệ quang học, thu chụp lấy hình ảnh.
– Là hệ thống thu nhận và “ mã hoá ” thông tin cho đại não.
– Là một cơ quan chức năng,  “phục vụ” cho sự sống con người.

Mắt (organon visus) gồm có nhãn cầu, thần kinh mắt và những bộ phận phụ thuộc như mí mắt, lông mi, các cơ mắt, các cân mạc, tuyến lệ và các màng tiếp hợp.

Nhãn cầu (bulbus oculi) là phần chính yếu nhất, thường được so sánh với chiếc máy ảnh vì đặc tính chính xác quang học của nó.

Nhãn cầu gồm 3 lớp màng có tên gọi là:

-         Màng ngoài gồm củng mạc và phía trước biến đổi thành giác mạc.

-         Màng giữa là màng bồ đào, thân bè và mạch lạc mạc, chứa nhiều mạch máu, phía trước dày lên thành cơ thể mi và mống mắt.

-         Màng trong là võng mạc, chứa các tế bào nhận cảm ánh sáng là tế bào gậy và tế bào nón.

Thể thủy tinh giữ vai trò của một thấu kính để hội tụ ánh sáng trên võng mạc. Nó được treo bởi các dây chằng tròn với cơ thể mi. Giữa giác mạc và thể thủy tinh là thủy dịch, giữa thể thủy tinh và võng mạc là dịch kính. Cả hai chất dịch này giữ cho mắt không bị xẹp.

Chỗ hõm giữa giác mạc và mống mắt được gọi là tiền phòng, đối lại chỗ hõm đóng kín quanh sau mống mắt và phần thắt ngang thủy tinh thể (thấu kính mắt) được gọi là hậu phòng. Cả hai phòng đều chứa đầy thủy dịch.
– Lỗ tròn giữa màng mống mắt được gọi là con ngươi. Phần lớn nhất của hõm sau thủy tinh thể chứa đầy một chất trong suốt gọi là dịch kính (corpus vitreum). Cái băng đỡ thủy tinh thể được gọi là vùng bè (mi) (zonula ciliaris zinni) căng ra giữa màng ngang thủy tinh thể và thân bè (corpus ciliare).

Giác mạc, tiền phòng, con ngươi, thủy tinh thể (thấu kính) và dịch kính có chức năng cho xuyên qua và phản chiếu tia sáng, vì vậy chúng được gọi là môi trường xuyên ánh sáng. Võng mạc và thần kinh mắt tuần tự là những bộ phận tiếp nhận và truyền dẫn xung động ánh sáng. Phần giữa của võng mạc được gọi là hoàng điểm (macula lutea) có chức năng nhạy cảm nhất.

Các cơ của mắt cũng tham gia vào một số chức năng của mắt. Các cơ mống mắt giúp điều chỉnh đường kính đồng tử. Cơ thể mi có thể làm thay đổi độ cong của thể thủy tinh. Các cơ ngoài mắt điều khiển mắt quay về phía mục tiêu thị giác.

     Giác mạc: Là lớp màng trong suốt phủ phần trước con mắt. Giác mạc không chứa mao mạch dẫn máu, nó có khả năng biến dạng lớn, nó là một bộ phận trong hệ quang học của mắt. Giác mạc tiếp giáp với củng mạc.

      Khoang trước của mắt: Là phần không gian giữa giác mạc và tròng mắt. Phần này chứa đầy chất lỏng
      Tròng mắt: Về hình dạng tròng mắt tròn, có lỗ rỗng ở bên trong gọi là con ngươi Tròng mắt là khối cơ co bóp được ,nó làm cho kích thước con ngươi thay đổi được . Tròng mắt thuộc lớp chứa mao dẫn của mắt. Tròng mắt chứa các tế bào sắc tố, mắt xanh hay nâu là do các tế bào sắc tố khác nhau. Tròng mắt có vai trò như màn chắn ánh sáng của các máy ảnh, điều chỉnh cho dòng ánh sáng vào ít hay nhiều.

     Con ngươi: Là lỗ ở tròng mắt. Kích thước của nó phụ thuộc vào độ sáng nhiều ít của ánh sáng chiếu vào mắt. Ánh sáng nhiều thì nó nhỏ đi.

      Nhân mắt: Nó được xem là “ lăng kính tự nhiên ” của con mắt. Nhân mắt trong suốt co giãn được, nó có khả năng tức thì xác định tiêu điểm của mình . Nhờ đó con người nhìn được ở các khoảng cách khác nhau. Nhân mắt được bọc bằng một túi, được giữ bởi một cái đai gọi là đai Mi. Nhân mắt là một bộ phận thuộc hệ quang học của mắt.

      Tinh thể mắt: là vật thể trong suốt, hình dạng giống quả táo ,nằm phía trong của mắt. Nó tham gia vào quá trình trao đổi chất của mắt và cũng là một bộ phận thuộc hệ quang học của mắt.

      Võng mạc: Là một bộ phận nằm phía sau khối tinh thể mắt, chứa các tế bào đặc biệt, có thể goị là tế bào “nhận ảnh” (chúng nhạy với ánh sáng) và các tế bào thần kinh. Các tế bào nhận ảnh có hai loại: hình dẹt và hình que dài .Chúng có chức năng chuyển quang năng thành điện năng cho hệ dây thần kinh, ở đây phản ứng hoá xảy ra.

      Các tế bào que dài rất nhạy với ánh sáng, chúng cho phép ta nhìn thấy các vật trong điều kiện thiếu ánh sáng , giúp cho tầm nhìn được xa hơn .Các tế bào nhận ảnh hình dẹt thì ngược lại cần nhiều ánh sáng ,nhưng lại cho ta nhận biết các chi tiết rất nhỏ của vật ta nhìn vào, đảm bảo tập trung thị lực vào một điểm và giúp phân biệt các màu khác nhau .Loại tế bào thứ hai nằm tập trung vào một chỗ, chúng quyết định sự tinh tường của thị giác.

      Võng mạc tiếp giáp với lớp mao dẫn của mắt, nhưng nhiều chỗ độ tiếp giáp yếu .Khi võng mạc bị bệnh thì độ tiếp giáp càng yếu đi.

      Củng mạc: là lớp phủ bên ngoài của khối tinh thể mắt ,nhưng nằm phía sau mắt ,tiếp giáp với phần giác mạc trong suốt .ở củng mạc có sáu cơ giúp con mắt chuyển động được. Trong lớp màng này cũng có các đầu dây thần kinh vào mao mạch ,nhưng không nhiều.

      Lớp mao mạch: Nằm phủ sát củng mạc và võng mạc. Lớp mao mạch cung cấp máu cho các bộ phận của mắt. Khi võng mạc tổn thương thì gây bệnh cho mắt. Trong lớp mao mạch không có dây thần kinh ,vì vậy nếu lớp này mắc bệnh thì người ta không thấy đau đớn, mà chỉ có chút cảm giác không bình thường.

      Dây thần kinh thị giác: Là hệ thống truyền tín hiệu từ các đầu dây thần kinh về đại não.

      Cấu tạo giác mạc: Muốn hiểu quá trình điều chỉnh thị lực bằng phương pháp Laser xảy ra thế nào và ai phải thực hiện phẫu thuật giác mạc thì đều phải biết sâu về cấu tạo của giác mạc.

- Lớp biểu mô của giác mạc: là lớp ngoài bảo vệ ,có đặc tính tự phục hồi khi bị tổn thương .Do giác mạc không có mao mạch nên oxy được lớp biểu mô lấy từ nước mắt phủ trên mắt .Biểu mô điều khiển sự chuyển động của chất lỏng trong mắt.

- Lớp màng Boumenov: Nó nằm dưới lớp biểu mô ,có chức năng bảo vệ và tham gia quá trình nuôi dưỡng giác mạc. Nếu bị tổn thương thì lớp này không tự phục hồi được.
- Nhu mô: Là phần lớn nhất của giác mạc ,nó gồm các lớp “ Sợi ” xếp thành thớ ngang .Nó có các tế bào hồi sinh.
- Màng Desem: Ngăn cách phía trong giác mạc với một lớp biểu mô trong , gọi là Endocheli  Màng này có độ co giãn lớn và khó bị tổn thương.
- Lớp Endotelyi: Là lớp tế bào giữ cho giác mạc có màu trong suốt và còn thực hiện chức năng nuôi dưỡng giác mạc .Lớp này tự phục hồi rất kém khi bị tổn thương .Nó còn có chức năng quan trọng là “cái bơm” để thấm ,rút chất lỏng ,nếu thừa từ giác mạc. Vậy lớp này giữ cho giác mạc trong suốt. Các tế bào của lớp này ít dần đi khi người cao tuổi lên, khi người mới sinh ra số tế bào này là 3500/mm2 ,ở độ tuổi cao chỉ còn 1500-2000/mm2. Số tế bào này cũng giảm đi khi mắt bị chấn thương ,mắc bệnh, …Nếu mật độ này dưới 800 TB/mm2 thì giác mạc mất độ trong suốt.
- Lớp nước mắt: có vai trò quan trọng với tính chất quang học của mắt.

2. Cấu trúc võng mạc

Võng mạc được cấu tạo bởi mười lớp. Lớp ngoài cùng chứa sắc tố và vitamin A. Sắc tố có vai trò ngăn cản sự phản chiếu ánh sáng trong toàn nhãn cầu, sẽ khiến cho hình ảnh sẽ bị mờ. Vitamin A rất cần thiết để thành lập quang sắc tố.

Các lớp tiếp theo được cấu tạo bởi các nơrôn chính sau đây: tế bào gậy và tế bào nón, tế bào lưỡng cực, tế bào ngang, tế bào đuôi ngắn và tế bào hạch. Theo hàng dọc, tế bào gậy và tế bào nón tạo xináp với tế bào lưỡng cực, tế bào lưỡng cực tạo xináp với tế bào hạch. Sợi trục của tế bào hạch tập hợp lại thành dây thần kinh thị giác, rời khỏi mắt tại vùng gai thị. Theo hàng ngang, tế bào ngang nối các tế bào nhận cảm với nhau và với tế bào lưỡng cực; tế bào đuôi ngắn nối các tế bào hạch với nhau và với tế bào lưỡng cực.

Mỗi bên mắt chứa khoảng 120 triệu tế bào nhận cảm. Tế bào lưỡng cực ít hơn nhiều, và tế bào hạch chỉ có khoảng một triệu. Do đó trong võng mạc sự hội tụ vào khoảng 100:1. Tại điểm vàng và nhất là tại lõm trung tâm, sự hội tụ chỉ là 1:1. Ở đây không có tế bào gậy và chỉ toàn tế bào nón; một tế bào nón chỉ liên hệ với một tế bào lưỡng cực, và một tế bào lưỡng cực chỉ liên hệ với một tế bào hạch. Lõm trung tâm là nơi có thị lực cao nhất trong võng mạc nên khi nhìn chăm chú một vật nào đó, mắt sẽ di chuyển sao cho các tia sáng phát xuất từ vật đó sẽ rơi vào lõm trung tâm. Gai thị không có các tế bào nhận cảm nên được gọi là điểm mù.

3. Cấu trúc của tế bào nhận cảm

Tế bào nhận cảm gồm ba vùng: đoạn ngoài, đoạn trong và vùng xináp. Đoạn ngoài chứa nhiều đĩa, bên trong chứa quang sắc tố; đoạn ngoài của tế bào gậy mảnh, của tế bào nón dày hơn, hình chóp. Đoạn trong chứa nhiều ty thể. Vùng xináp tiếp xúc với tế bào ngang và tế bào lưỡng cực; chất dẫn truyền thần kinh là glutamat được phóng thích liên tục vào khe xináp.

4. Đường dẫn truyền thị giác

Sau khi rời khỏi mắt, các dây thần kinh từ phân nửa võng mạc phía mũi giao thoa tại giao thoa thị. Sau giao thoa thị là các giải thị đến tận cùng tại thể gối ngoài. Từ thể gối ngoài các tia thị đến thùy chẩm vỏ não.

Sự kích thích ánh sáng phù hợp với mắt là những tia sáng nhìn được, có nghĩa là có độ sóng dài khoảng 400 đến 700nm (nanomatroj: nanômét). Sự kích thích đó được tiếp nhận trước hết do tế bào thị giác võng mạc được gọi là tế bào hình kim và gai thị rồi thần kinh thị giác chuyển xung động lên đến trung tâm nhìn trong sọ não.

Đường chéo các xung động, gọi là đường cảm nhận thị giác là đều đặn nhất. Những sợi quang học giao chéo nhau (kiasmo) dưới đáy não quanh tuyến yên và lên đến trung tâm nhìn thứ nhất (4 mấu lồi và mấu cạnh hình đầu gối). Xuyên qua trung tâm nhìn thứ nhất những sợi thần kinh mới cuối cùng lên đến trung tâm nhìn sau gáy qua các vòng Meyer và các tia nhìn Gratiolet vùng chẩm.

CON NGƯƠI MẮT

Lỗ tròn giữa cơ tròng mắt được gọi là con ngươi mắt. Nó phục vụ không chỉ là như vật điều chỉnh lượng ánh sáng vào mắt mà còn cũng để giải điều hòa. Sự vận động của con ngươi mắt ảnh hưởng rất tinh tế vào cân bằng các hệ thống thần kinh tự động. Người ta nói là con ngươi mắt luôn luôn không nghỉ.

- Các sợi thần kinh vận động con ngươi cùng đi lên với các sợi thần kinh thị giác cho đến trung tâm nhìn thứ nhất. Ở đây chúng tách riêng đi lên hạch tâm – Edinger – Westphal, từ đó các sợi hướng tâm bắt đầu đi đến cơ thắt qua hạch mi. Mặt khác, các sợi giao cảm của con ngươi chuyển từ trung tâm tuyến yên đi xuống qua cột sống cổ và lưng, rồi chạy lên hạch giao cảm cổ, cuối cùng về đến cơ đàn hồi của đồng tử.

Bằng cách đó, chùm thần kinh vận động của con ngươi mắt mở ra rất rộng và phức tạp qua hệ thần kinh trung ương và do đó các triệu chứng con ngươi được xem là rất quan trọng trong việc xác định vị trí của những thay đổi bệnh lý.

Con ngươi mắt bình thường có đường kính là 3.4 – 4.5 mm, khi đường kính đó hơn 5 mm, người ta nói đó là chứng dãn đồng tử (mydriaso) và khi nó ít hơn 2 mm thì đó là chứng co đồng tử (miozo). Thông thường thì người đàn bà có con ngươi mắt lớn hơn ở đàn ông, người cận thị hơn ở người viễn thị, người trẻ hơn ở người già.

Biến thái khác của con ngươi (metamorphocoria) được thấy ở trường hợp con ngươi bị dính (sinekio) hoặc ở trường hợp biến chứng giang mai (metasifilo).

Những thay đổi con ngươi đột ngột xảy ra là do phản ứng ánh sáng và phản ứng hội tụ. Khi tia sáng rọi vào mắt, con ngươi bé lại (phản ứng ánh sáng trực tiếp) đồng thời con ngươi kia cũng bé lại (phản ứng ánh sáng gián tiếp). Sự phản ứng con ngươi do tia sáng là hiện tượng cơ bản nhất chỉ rõ những thay đổi bệnh lý khác nhau. Con ngươi mất vận động gọi là con ngươi co cứng, ví dụ như chứng thông manh tuyệt đối (amauroza hemianopsia rigideco). Cái gọi là chứng co cứng con ngươi phản xạ (refleksa pupilrigideco), (con ngươi của Argyll Robertson) là trạng thái lạ thường, trong đó con ngươi bé lại, thị lực tương đối tốt, phản ứng hội tụ được giữ lại và chỉ có mất phản ứng ánh sáng và thường thấy biến chứng giang mai được gọi là chứng ta bét lưng (dorsa tabeco) hoặc chứng bại liệt nói chung.

Bệnh Adie (pupilotomio) thể hiện sự phản ứng chậm chạp kèm theo sự mất đi phản xạ bánh chè, thường được gọi là chứng giả tabet (pseudo tabeso), nhưng có thể gây ra do sự rối loạn bài tiết bên trong.

Những phản ứng xúc động là chứng dãn nở đồng tử gây ra do sự hoảng sợ hoặc đau đớn.

Những ngộ độc thần kinh tự động và thay đổi con ngươi:

- Chứng liệt dãn đồng tử, chứng liệt cơ thắt; thần kinh-vận nhãn (phó giao cảm), trúng độc atropin, chứng skopolamino, homatropino,…

- Chứng dãn co giật đồng tử (midriazo spasmo), chứng co giật phần dãn nở thần kinh giao cảm, chứng adrenalino (tuyến thượng thận), kokaino (ma túy).

- Chứng tê liệt cơ đồng tử (miozo), liệt phần dãn nở; thần kinh giao cảm, nhiễm độc ergotin, triệu chứng Horner…

- Chứng co giật hẹp đồng tử, chứng co giật cơ thắt, thần kinh vận nhãn, mao mạch (pilokarpino), eserino kiềm chất (fisostigmino).

Read More

Quang học của mắt

Về mặt quang học, mắt hoạt động như một máy chụp hình, vì nó có một hệ thống thấu kính, một hệ thống có thể điều chỉnh lượng ánh sáng ra vào và võng mạc tương đương với phim.

1. Sự khúc xạ ánh sáng

Khi đi từ môi trường này sang môi trường khác có tỉ trọng khác nhau, tia sáng sẽ bị lệch đi, trừ phi chúng đến thẳng góc với bề mặt tiếp giáp giữa hai môi trường. Sự lệch đi của tia sáng so với hướng ban đầu là hiện tượng khúc xạ. Tia sáng khi đi vào mắt sẽ bị khúc xạ tại bốn bề mặt tiếp giáp: (1) giữa không khí và mặt trước giác mạc; (2) giữa mặt sau giác mạc và thủy dịch; (3) giữa thủy dịch và mặt trước thể thủy tinh; (4) giữa mặt sau thể thủy tinh và dịch kính. Nếu gộp chung lại thành một thấu kính duy nhất, thì thấu kính này có khả năng khúc xạ là 59 đi-ốp, với điểm trung tâm cách xa võng mạc 17 mm.

Sự khúc xạ ánh sáng tùy thuộc vào:

-   Đặc tính của các tia sáng khi tiếp xúc với thấu kính: nếu cách xa thấu kính từ 6 mét trở lên thì là các tia sáng song song, nếu cách xa thấu kính dưới 6 mét thì là các tia sáng phân kỳ.

-   Đặc tính thấu kính: các tia sáng đi qua thấu kính hội tụ sẽ hội tụ tại một điểm phía sau thấu kính gọi là tiêu điểm; các tia sáng đi qua thấu kính phân kỳ sẽ bị phân tán ra.

Với cùng một thấu kính hội tụ các tia sáng phân kỳ sẽ hội tụ tại một tiêu điểm cách xa thấu kính hơn là các tia sáng song song. Chỉ số khúc xạ của thấu kính càng lớn thì tiêu điểm càng gần thấu kính hơn.

2. Cơ chế điều tiết

Thể thủy tinh được cấu tạo bởi các sợi protein trong suốt, bao bọc trong một cái vỏ chun giãn. Khi nhìn xa, cơ thể mi giãn, các dây chằng treo thể thủy tinh ở trạng thái căng, thể thủy tinh hình dẹt; các tia song song hội tụ trên võng mạc. Khi nhìn gần các tia sáng trở nên phân kỳ; nếu thể thủy tinh vẫn dẹt, các tia sáng sẽ hội tụ ở phía sau võng mạc, hình ảnh sẽ bị mờ. Để các tia này vẫn hội tụ trên võng mạc, cơ thể mi phải co lại để các dây chằng chùng xuống, thể thủy tinh phồng lên và tăng thêm độ khúc xạ. Khả năng tăng độ khúc xạ của thể thủy tinh được gọi là sự điều tiết. Vì cơ thể mi chỉ có thể co đến một giới hạn nào đó, nên sự điều tiết tối đa vào khoảng 12 đi-ốp, và quá giới hạn đó hình ảnh sẽ bị mờ. Càng lớn tuổi khả năng điều tiết càng kém, do hiện tượng thoái hóa protein của thể thủy tinh, làm cho các sợi bớt chun giãn. Đó là hiện tượng lão thị, bắt đầu vào khoảng 40-45 tuổi.

3. Sự thay đổi đường kính đồng tử

Đường kính đồng tử có thể thay đổi từ 1.5 milimét đến 8 milimét. Sự thay đổi này nhằm điều chỉnh lượng ánh sáng đi vào mắt: trong tối đồng tử giãn ra và trong sáng đồng tử co lại.

Sự thay đổi đường kính con ngươi còn ảnh hưởng lên chiều sâu hội tụ của mắt. Hình 50.6 cho thấy hai mắt hoàn toàn giống nhau nhưng mắt A có đồng tử thu nhỏ còn mắt B có đồng tử nở lớn.

Đặt hai điểm sáng phía trước hai mắt. Các tia sáng được hội tụ trên võng mạc nên ở cả hai mắt đều thấy rõ hai điểm sáng. Nhưng nếu võng mạc bị chệch ra trước hay phía sau của mặt phẳng hội tụ thì tình hình sẽ khác nhau ở hai mắt. Ở mắt A, kích thước của mỗi điểm sáng không thay đổi nhiều, trong khi ở mắt B kích thước của mỗi điểm sáng tăng lên nhiều, thành một vòng tròn mờ. Hệ thống thấu kính của mắt A được xem là có chiều sâu hội tụ tốt hơn mắt B. Chiều sâu hội tụ càng lớn thì võng mạc có bị chệch đi khỏi mặt phẳng hội tụ hình ảnh vẫn rõ. Chiều sâu hội tụ lớn nhất, khi đường kính đồng tử nhỏ nhất vì khi đó các tia sáng đi qua trung tâm của thể thủy tinh nên ít bị khúc xạ hơn.

4. Sự thành lập hình ảnh trên võng mạc

Trung tâm quang học của mắt là điểm nút, nằm ở giao điểm của 1/3 giữa và 1/3 sau của thể thủy tinh. Các tia sáng khi đi qua điểm nút không bị khúc xạ.

Góc ANB được gọi là góc thị giác, bình thường bằng một phút, nếu hình ảnh trên võng mạc có kích thước là 0.004 milimét. Hình ảnh này bị đảo ngược so với vật quan sát, nhưng vỏ não đã “quen” nhìn hình ảnh theo kiểu đảo ngược này.

5. Thị lực

Thị lực là khả năng nhận thức khoảng cách nhỏ nhất giữa hai đối tượng trong không gian, cho phép phân biệt hai điểm riêng rẽ của một vật, hay thấy được một lỗ hổng nhỏ nhất trong một ảnh liền. Thị lực cao nhất ở lõm trung tâm của điểm vàng. Để thử thị lực người ta dùng những chữ cái, chữ số hoặc vòng hở. Bề dày của các vạch và các kẽ hở đã được tính sao cho chúng được nhìn dưới góc thị giác bằng năm phút. Người được đo thị lực đứng cách xa bảng chữ khoảng 6 mét. Nếu người đó có thể đọc được các chữ cần phải đọc thì thị lực là 1. Nếu phải đứng gần hơn hoặc phải đứng xa hơn so với người bình thường thì thị lực (TL) được tính bằng tỉ số:

TL = khoảng cách để người đo đọc được / khoảng cách để người bình thường đọc được.  
Nguồn http://demo.vmms.vn/matvietnga/quang-hoc-cua-mat-3297.html

Read More

Trẻ em sinh non dễ bị mù

Sinh đôi khi thai mới 28 tuần, chị Ngọc (Ứng Hòa, Hà Nội) thở phào khi hai bé đều khỏe mạnh sau tháng đầu vất vả nuôi trong lồng kính. Thế nhưng, khi con lớn dần, vợ chồng chị lại đau thắt tim vì biết cả hai bé đều mù.

Lúc còn nhỏ, ai đến chơi cũng khen cả hai bé trai con chị có đôi mắt giống mẹ, đẹp quá. Anh chị cũng hạnh phúc vô bờ vì có lúc đã tưởng rằng không thể nào cứu được các con. Nhưng khi càng lớn, hai bé càng chậm có phản ứng với ánh sáng. Bận rộn công việc, lại vất vả vì chăm hai bé và nghĩ các con sinh thiếu tháng nên chậm phát triển hơn nên anh chị cũng không để ý lắm.

Mãi đến khi các cháu được một tuổi, thấy con như chẳng hề nhìn thấy gì, anh chị mới đưa các bé đi khám thì biết cả hai cháu đều đã bị bong võng mạc mắt. Bác sĩ kết luận chẳng có cách gì chữa được cho các bé nữa.

Giáo sư Teresenco – Giám đốc chi nhánh Kaluga của Tổ hợp Vi phẫu mắt Fyodorov (Nga) đang khám cho trẻ bị bong võng mạc tại Bệnh viện Mắt quốc tế Việt Nga. Ảnh: VN.

Tương tự, dù được phát hiện bệnh sớm hơn nhưng em bé của vợ chồng anh Đức (Thái Nguyên) vẫn chưa nhìn được ánh sáng.

Con anh chị chào đời khi vừa tròn 30 tuần tuổi. Vì không được ai hướng dẫn, nên sau khi đón cháu từ lồng kính của bệnh viện về nhà nuôi, anh chị chẳng để ý đến việc khám mắt cho con. Bố cháu rất quan tâm đến cô con gái nhỏ, thường xuyên mua đồ chơi, bóng bay về giăng khắp nhà. Nhưng rồi anh phát hiện bé không hề thích thú nhìn theo những thứ đầy màu sắc như những em bé khác.

Đưa con đi khám ở Bệnh viện mắt Trung ương khi bé được gần 4 tháng, anh chị bủn rủn khi bác sĩ kết luận: em bé bị đã bị bong một phần võng mạc. Bác sĩ đã tiến hành xử lý laze cho mắt cháu nhưng cũng không phục hồi được thị lực.

Theo tiến sĩ nhãn khoa Vladimir Nhicolaevich, Bệnh viện Mắt quốc tế Việt Nga, cũng là trưởng khoa nhi, chi nhánh MNTK tại Kraxnodar (Nga), có tới 40-50% các cháu sinh non bị bệnh võng mạc mắt. Đây là bệnh mắt do sự phát triển bất thường của mạch máu võng mạc ở trẻ sinh non hay thiếu tháng, nhẹ cân. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời thì sẽ có nguy cơ bị mù vĩnh viễn.

Bác sĩ cho biết, các cháu sinh ở tuần 34 trở xuống thì nguy cơ mắc bệnh càng lớn. Trẻ sinh ở tuần 35-36 vẫn có nguy cơ nếu người mẹ mang thai có bệnh trong cơ thể. Bệnh thường xuất hiện từ tuần thứ 4 sau khi sinh hoặc có thể xảy ra muộn hơn, vào khoảng tuần thứ 6, 7.

Ở Việt Nam, đa số các cháu bị bệnh này thường được khám quá muộn nên cơ hội phục hồi thị lực rất thấp. Theo bác sĩ, đây không phải là lỗi của phụ huynh bởi họ không biết về chuyên môn, chưa được thông tin về bệnh, nhất là ở các vùng sâu, vùng xa. Chính các y, bác sĩ sản khoa phải có trách nhiệm hướng dẫn họ đưa con đi khám chuyên khoa mắt trẻ em để phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời.

Với bệnh này, ở giai đoạn sớm nhìn bằng mắt thường sẽ không thể phát hiện được, đến khi có biểu hiện bên ngoài thì đã muộn. Ngoài ra, việc khám mắt cho trẻ sơ sinh khá phức tạp, cần thiết bị chuyên dụng và đòi hỏi phải do bác sĩ chuyên khoa nhãn nhi thực hiện.

“Bệnh này phải được xem như một bệnh cấp cứu, như là đau ruột thừa, vì nó diễn biến rất nhanh, nếu để lâu cơ hội chữa khỏi sẽ mất, trẻ sẽ bị mù vĩnh viễn, rất đáng tiếc”, bác sĩ Vladimir Nhicolaevich nhấn mạnh.

Nếu bệnh được phát hiện lúc còn nhẹ và trung bình (cấp độ 1,2,3) thì kết quả khá tốt, nếu bệnh nặng (cấp 4, 5 – khi đã bị bong võng mặc phần lớn hay hoàn toàn) thì dù có điều trị bằng phương pháp nào khả năng mù vẫn rất cao. Với các cháu trên một tuổi, đã bị mù hoàn toàn do bong toàn bộ võng mạc, việc phẫu thuật vẫn cần thiết, dù chỉ để bảo tồn cơ quan thị giác, tránh các biến chứng như teo hoặc lồi con mắt, chứ không thể khôi phục thị lực.

Để tránh nguy cơ này, theo bác sĩ, trong vòng 4 tuần sau khi sinh, trẻ cần được khám mắt. Đối với trẻ thiếu tháng, ngay lập tức sau khi đẻ cần được kiểm tra mắt, sau đó khám thường xuyên và trong vòng 3 tháng đầu phải giải quyết các vấn đề về mắt cho các cháu.

Tuy nhiên, do điều kiện thiết bị và chuyên môn, nên hầu hết các bệnh viện trong nước đều chưa chữa trị được bệnh này. Một số bệnh viện lớn như Bệnh viện mắt Trung ương, Bệnh viện mắt TP HCM… cũng chỉ có thể điều trị khi bệnh ở giai đoạn nhẹ bằng 2 phương pháp là lạnh đông và quang đông bằng laser.

Hiện nay, nhiều trường hợp bong võng mạc trẻ đẻ non đã được Bệnh viện Mắt quốc tế Việt Nga tiếp nhận chuyển sang Nga điều trị. Thời gian điều trị khoảng 10 ngày và chi phí khoảng 6000 USD cho bé và mẹ đi cùng.

Hiện bệnh viện đang tiếp nhận chuyển giao công nghệ từ Nga về điều trị bong võng mạch trẻ sơ sinh và trong thời gian tới, khoảng giữa năm, sẽ chính thức áp dụng tại ViệtNam.

Read More

Mờ mắt ở tuổi già

Khi trên 45 tuổi, mỗi người đều có thể bị mờ mắt, không kèm nhức mắt, đỏ mắt. Những nguyên nhân mờ mắt tuổi già thường là:
Đục thể thủy tinh tuổi già, còn được người dân gọi là cườm khô, cườm đá.
Thoái hóa hoàng điểm tuổi già, người bệnh nhìn có ám điểm trung tâm.
Tật khúc xạ: lão thị, viễn thị.
Khô mắt, nhiều nhất ở phụ nữ tiền mãn kinh.
Đục thể thủy tinh tuổi già

Đục thể thủy tinh tuổi già được hiểu là nhân mắt nằm trong nhãn cầu đã không còn trong suốt, nhân cứng, đục nên cản ánh sáng đi xuyên qua, vì vậy, tầm nhìn của người bệnh bị giảm dần.

Triệu chứng dễ nhận biết của người bị đục thể thủy tinh tuổi già là thấy mắt mờ dần, mờ nhiều khi ra sáng, hoặc bị chói sáng, không kèm đau nhức mắt, đỏ mắt.

Bác sĩ chỉ định mổ khi có yêu cầu của người bệnh cần giải quyết thị lực phục vụ cho ngành nghề phải sử dụng mắt nhìn tốt hơn, hoặc chỉ định cấp khi thể thủy tinh quá chín có nguy cơ vỡ gây tăng nhãn áp.

Trước năm 1995, phẫu thuật lấy thể thủy tinh, chỉ đeo kính ngoài. Nhiều năm nay, phẫu thuật lấy thể thủy tinh được gọi là phẫu thuật phaco, viết tắt của từ phacoemulsification, nghĩa là phẫu thuật nhủ tương hóa chất nhân bằng máy phacoemulsificator.

Kính nội nhãn được đặt vào trong túi bao thể thủy tinh nên người bệnh không đeo kính ngoài. Các loại kính được sử dụng bao gồm kính đơn tiêu giúp người bệnh nhìn xa,  nhưng không nhìn gần; kính đa tiêu giúp người bệnh nhìn xa và nhìn gần. Giá thành cho phẫu thuật kính đơn tiêu từ khoảng 5 đến 9 triệu, giá thành kính đa tiêu hiện còn rất cao, khoảng từ 20 đến hơn 40 triệu đồng gồm cả phí theo dõi.

Sau phẫu thuật, người bệnh cần phải hạn chế các cử động mạnh như cúi lưng, cử ăn các thức ăn ảnh hưởng vết mổ như thức ăn hải sản, thịt gà, bò, vịt trong 1 tháng.

Biến chứng nặng nhất của phẫu thuật là nhiễm trùng nội nhãn nên khi thấy mắt mờ, đỏ, đau nhức phải lập tức trở lại bệnh viện để bác sĩ khám chữa trị ngay.

Trong thời gian chưa có chỉ định phẫu thuật, người bệnh có thể dùng các loại thuốc hỗ trợ dinh dưỡng cho thể thủy tinh để kéo chậm thời gian đục thể thủy tinh, trên thị trường thuốc hiện nay là Karyuni, Catacol, Catarstat, Catalin, Quinax, Eyaren... Các loại thuốc này không có tác dụng giúp thể thủy tinh trong suốt trở lại như cũ.

Read More

Glôcôm do... thuốc

Có một thực trạng hiện nay là người tự ý mua thuốc nhỏ mắt khá phổ biến. Nếu sử dụng những loại thuốc có thành phần corticosteroid kéo dài mà không có chỉ định của bác sĩ nhãn khoa sẽ dẫn đến những biến chứng khôn lường mà điển hình là bệnh glôcôm.

Từ lâu, các corticosteroid tổng hợp (cortisone) được sử dụng chống viêm trong cơ thể một cách hết sức hiệu quả. Trong nhãn khoa, thuốc được sử dụng rộng rãi trong điều trị các bệnh viêm kết giác mạc, viêm màng bồ đào, viêm thần kinh thị giác... Cũng chính tác dụng chống viêm rõ rệt của thuốc mà trong thời gian khá dài, cortisone dưới dạng tra, tiêm, uống được sản xuất và sử dụng tràn lan, phổ biến ở tất cả các tuyến y tế trong điều trị bệnh về mắt. Thậm chí, người dân có thể tự mua thuốc có chứa chế phẩm cortcosteroid để điều trị tại nhà.

Tự ý dùng thuốc nhỏ mắt kéo dàidễ mắc bệnh glôcôm.

Bên cạnh tác dụng tích cực của thuốc thì tác dụng không mong muốn trong trường hợp thuốc được dùng kéo dài, không đúng chỉ định có thể gây ra những biến chứng toàn thân hoặc tại chỗ như loét giác mạc do nấm, do vi khuẩn, đục thể thủy tinh... Một trong những biến chứng nguy hiểm nhất tại mắt là tăng nhãn áp (glôcôm do corticosteroid) có thể dẫn tới mù lòa.
Trường hợp người bệnh sử dụng thuốc, các corticosteroid tổng hợp sẽ cạnh tranh với corticosteroid tuyến yên khiến việc sản xuất hydrolase bị ngừng trệ, các glycosaminoglycan không được giải phóng dẫn đến ứ trệ thủy dịch trong nhãn cầu gây tăng nhãn áp.

Sự ứ trệ thủy dịch trên bệnh nhân sử dụng corticosteroid diễn ra từ từ tăng dần nên tiến triển của glôcôm corticosteroid cũng âm thầm và hầu như không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Bệnh thường xảy ra trên mắt do sử dụng corticosteroid tra nhỏ mắt (polydexa, dexaclo,…) hay tiêm (hydrocortisone, dexamethasone,..), uống (prednisolon) kéo dài.

Phản ứng có thể xuất hiện khi bệnh nhân dùng thuốc liên tục khoảng 6 tuần, nhưng nhiều trường hợp bệnh tăng nhãn áp xuất hiện chỉ sau 2 tuần điều trị. Nhiều nghiên cứu cho thấy, glôcôm do corticosteroid thường xảy ra trên bệnh nhân nữ do bệnh nhân nữ dễ mắc các bệnh về mi, kết mạc và sử dụng thuốc nhiều hơn.

Bệnh thường được phát hiện tình cờ khi bệnh nhân đến khám các bệnh khác tại mắt nhưng đôi khi các triệu chứng cũng bị bỏ sót do biểu hiện không rõ ràng. Ở giai đoạn đầu, nếu ngừng ngay việc sử dụng corticosteroid, nhãn áp có thể điều chỉnh được về mức bình thường. Tuy nhiên, do tình trạng bán và sử dụng thuốc corticosteroid tràn lan nên bệnh glôcôm corticosteroid thường được phát hiện vào giai đoạn rất muộn.

Những bệnh nhân này thường đến khám khi bệnh xuất hiện đầy đủ các triệu chứng như các glôcôm khác như mất thị lực, mất thị trường vĩnh viễn, đau nhức mắt, nhức đầu dữ dội và nhãn áp tăng không thể tự điều chỉnh. Trong trường hợp này, bác sĩ nhãn khoa thường phải dùng tới thuốc hạ nhãn áp khá mạnh và đa số trường hợp phải phẫu thuật.

Tăng nhãn áp trong bệnh lý glôcôm sẽ gây tổn thương thần kinh thị giác.

Kết quả của phẫu thuật điều trị glôcôm corticosteoid thường không cao nếu chỉ dùng phương pháp thông thường do bản thân thuốc corticosteroid dùng kéo dài gây kích thích tăng sinh xơ, sẹo làm bít đường thông thủy dịch mới được tạo thành.

Để khắc phục tình trạng tái phát này, người ta phối hợp phẫu thuật với các thuốc chống chuyển hóa (5fluoro-uracil, mitomicine C - các thuốc sử dụng trong điều trị ung thư) hoặc đặt các van dẫn lưu nhân tạo. Tuy nhiên, các phẫu thuật này cũng hết sức phức tạp và không phải trường hợp nào cũng thành công như mong muốn.

Vì vậy, việc sử dụng corticosteroid cần được thực hiện đúng chỉ định và được giám sát chặt chẽ. Đặc biệt, bệnh nhân cần được kiểm tra nhãn áp thường xuyên trong quá trình sử dụng thuốc để tránh hậu quả xấu có thể xảy ra.         

  ThS.BS. Bùi Vân Anh

Read More

Ai nên phẫu thuật lasik chữa cận thị?

Lasik là phương pháp điều trị các tật về khúc xạ bằng tia laser. Phẫu thuật lasik tuyệt đối không gây đau cả trong và sau khi phẫu thuật. Về mặt lý thuyết, sau phẫu thuật lasik, bệnh nhân sẽ có sức nhìn tốt hơn. Tuy nhiên, như vậy không có nghĩa là bệnh nhân sau phẫu thuật lasik thành công có thể thường xuyên đọc sách báo trong điều kiện thiếu ánh sáng, ngồi nhiều giờ liên tục trước máy vi tính... mà không phải lo lắng về nguy cơ mắc các tật khúc xạ và không phải ai cũng có thể mổ lasik chữa cận thị?
Phẫu thuật lasik là một cuộc cách mạng trong phẫu thuật khúc xạ vì tính chính xác và thị lực hồi phục nhanh sau phẫu thuật. Tuy nhiên, phẫu thuật lasik không phải dành cho tất cả bệnh nhân cận thị. Vì vậy, nếu bạn không muốn mang kính gọng thì có thể mang kính tiếp xúc khi tham gia một số hoạt động. Nếu vì ngành nghề đặc biệt không được mang kính gọng và kính tiếp xúc mới mổ lasik.

Khi bị cận thị, nên đến khám tại các bác sĩ chuyên khoa mắt

Với người trên 40 tuổi, khả năng điều tiết của mắt sẽ giảm theo thời gian, độ kính lão bạn đeo sẽ ngày càng tăng. Sự tăng này tùy theo sức khỏe và tình trạng mắt của mỗi người. Do vậy nếu một người cận nặng trên 40 tuổi mà đi mổ lasik sẽ bị tốn tiền hai lần (một lần cho phẫu thuật lasik và một lần cho phẫu thuật phaco sau này) mà độ chính xác của mắt sau mổ lại không cao. Vì vậy nếu cận trên 6 độ và trên 40 tuổi thì bệnh nhân nên chờ một thời gian nữa, khi có đục thủy tinh thể sẽ giải quyết cả cận thị và đục thủy tinh thể trong một phẫu thuật sẽ đạt độ chính xác cao.
Nếu bạn chỉ cận nhẹ 1-2 độ, không bị lệ thuộc kính thì không cần phải mổ, vì sau này khi 40 tuổi bị lão thị sẽ không cần đeo kính. Nếu cận trên 6 độ thì nên thận trọng theo dõi độ cận và luôn nhớ là chỉ mổ khi độ cận thật ổn định. Tỉ lệ bị cận tái phát sẽ cao hơn nhóm cận thị dưới 6 độ.
Theo các bác sĩ nhãn khoa, điều kiện để được phẫu thuật lasik là phải từ 18 tuổi trở lên, tốt nhất là chỉ mổ khi độ cận dưới 10 độ, tuổi dưới 40, độ loạn dưới 5 độ. Bên cạnh đó, người được phẫu thuật phải ổn định tật khúc xạ ít nhất trong vòng 6-12 tháng (trong 1 năm không tăng quá 0,75 độ), không có các bệnh cấp hoặc mạn tính tại mắt như: viêm kết mạc, viêm giác mạc, viêm màng bồ đào, glôcôm, giác mạc hình nón..., không có bệnh lý toàn thân ảnh hưởng đến phẫu thuật. Phẫu thuật lasik không áp dụng cho phụ nữ có thai hoặc cho con bú.
Khi bị cận thị, nên đến khám tại các bác sĩ chuyên khoa mắt, khi được bác sĩ tư vấn không nên mổ thì đó là những lời khuyên tốt, nên tuân thủ. Bạn đừng quá kỳ vọng vào phương pháp mổ lasik và tìm nơi khác để "được mổ" thì hậu quả vô cùng tai hại vì đã có những trường hợp bị mù cả hai mắt sau phẫu thuật lasik chữa cận thị.        

ThS. Vũ Quốc Tuấn

Read More

Những dấu hiệu ở mắt cần phải đi khám ngay

“Phòng bệnh hơn chữa bệnh” đó là phương châm để bảo vệ sức khỏe từ bao đời nay. Ai cũng thấy đó là phương pháp hữu hiệu, rẻ tiền, an toàn nhưng không hề dễ thực hiện. Rất ít người ở thời còn sung sức lại chịu khó bỏ thời gian, tiền bạc đi truy tìm bệnh tật hay thực hiện nghiêm túc chế độ dinh dưỡng, khám bệnh định kỳ. Đối với đôi mắt, vốn quý của mỗi người cũng vậy. Bài viết sau xin đề cập về việc khám mắt.

Đừng quên khám mắt định kỳ Các bác sĩ mắt của Mỹ lên lịch thăm khám mắt trong đời người như sau:
- Lần đầu tiên ngay sau khi sinh ra bởi bác sĩ nhi hoặc bác sĩ mắt nếu thấy cần tư vấn.
- Lần thứ 2 khi trẻ được khoảng 3 tuổi, lứa tuổi được cho là đã có thị giác hai mắt, để phát hiện những vấn đề về lác hoặc khúc xạ, nếu có nhược thị thì vẫn còn cơ may cứu chữa.
- Lần thăm khám trước khi nhập học tiểu học, khoảng 6 tuổi, càng nên cho trẻ đi khám nếu thấy có vấn đề gì bất thường hoặc tiền sử gia đình có nhiều người mắc bệnh về mắt.
- Tuổi 13 cũng là tuổi nên cho trẻ đi khám thường quy thêm một lần nữa.
- Bắt đầu học đại học hoặc kết thúc trung học cũng là giai đoạn nên khám mắt để hướng nghiệp cho bản thân. Một số ngành nghề đòi hỏi con mắt tinh tường, hoạt động cường độ cao. Không phải ai cũng đáp ứng được những tiêu chuẩn về mắt của một số ngành nghề đặc biệt: phi công, chuyên gia máy tính...
- Sau tuổi 40, cứ 2 năm bạn nên khám mắt một lần để tầm soát bệnh glôcôm, lão thị...
- Sau 65 tuổi nên khám mắt hằng năm. Cùng với tuổi tác, bệnh đục thể thủy tinh, glôcôm, thoái hóa hoàng điểm cũng sẽ tăng tương ứng.
Nếu theo lịch trình như trên thì việc khám mắt có vẻ không làm bạn mất nhiều thời gian lắm. Thế nhưng đáng tiếc vẫn có nhiều người phải chịu cảnh mù lòa suốt đời vì quên khám mắt. Một số bạn trẻ đến tuổi vào đại học hoặc thi bằng lái môtô mới biết rằng một mắt của mình đã mù không biết từ bao giờ (nhược thị do không nhìn). Hóa ra họ bị viễn thị hoặc cận thị số cao ở một bên mà không hề biết, chỉ nhìn bằng một mắt còn lại. Khi phát hiện ra thì đã quá muộn. Sau tuổi 60 thì các vấn đề về mắt cũng tăng lên. Ngoài những bệnh do lão hóa: lão thị, đục thể thủy tinh, thoái hóa hoàng điểm thì một số  bệnh lý nội khoa khác cũng tham gia tàn phá con mắt như tiểu đường, tăng huyết áp...Chúng tôi gặp các bệnh nhân này ở 2 trạng thái. Nhóm hăng hái đi khám do các bệnh nhân này đã nghỉ hưu có nhiều thời gian nhàn rỗi, chăm đọc sách và tra cứu, con cái rất quan tâm đến sức khỏe các cụ. Nhóm lười đi khám phần lớn là những người bi quan, tủi thân do không ai quan tâm chăm sóc đến mình, kinh tế khó khăn nên để buông trôi các vấn đề về mắt. Cả hai trạng thái trên đều là thái quá và không có lợi cho bản thân bệnh nhân, gây khó khăn trong việc theo dõi và điều trị cho giới chuyên môn.

Khi nào nên đi khám mắt ngay? - Cảm giác nhìn mờ nhiều và đột ngột. - Cảm giác nhìn đôi: nhìn một thành hai. - Nhìn thấy nhiều vật thể trôi nổi trước mắt, thấy chớp sáng trong mắt. - Nhìn thấy vật méo mó hoặc xoắn vặn. - Đỏ mắt nhiều. - Đau nhức mắt nhiều. Những dấu hiệu khác như nhìn hơi mờ, ngứa mắt, khô rát mắt, ruồi bay trước mắt, thấy có quầng đen, thay đổi về hình dáng mi nhãn cầu... cũng nên xếp lịch khám bác sĩ chuyên khoa mắt sớm.

Những vấn đề về mắt của người cao tuổi
Đục thể thủy tinh chắc chắn vẫn là nguyên nhân số 1 gây mù lòa cho người cao tuổi. Thật may là chúng ta đã có một vũ khí hữu hiệu để đương đầu với chúng đó là phẫu thuật. Mạng lưới chăm sóc mắt khắp các tỉnh thành đều có thể phẫu thuật tốt căn bệnh này. Bên cạnh đó là các đội phẫu thuật lưu động xuống tận các huyện vùng sâu, vùng xa phẫu thuật theo hẹn. Phương pháp Phaco từ một phẫu thuật kỹ thuật cao nay đã gần như phổ cập tại các tỉnh/thành đem lại con mắt tinh tường chỉ sau khoảng 15 phút phẫu thuật, gần như không đau đớn. Hằng năm chúng ta có khoảng 1 triệu người được mổ thể thủy tinh. Đây là phẫu thuật được thực hiện nhiều nhất trên thế giới hiện nay.
Khoảng 90% các bệnh nhân sẽ xuất hiện bệnh võng mạc tiểu đường sau 10 năm sống chung với bệnh tật. Mù lòa do bệnh võng mạc tiểu đường chiếm từ 5-10% tổng số người mù. Lịch thăm khám mắt cho bệnh nhân tiểu đường nói chung là khám ngay sau khi phát hiện tiểu đường. Sau đó khám lại hằng năm. Khi mang thai hoặc tiểu đường đã có biến chứng thì 6 tháng/1 lần. Tiểu đường týp 1, tiểu đường đã có biến chứng tăng sinh võng mạc đòi hỏi khám thường xuyên hơn. Các bệnh nhân nên tuân thủ lịch khám lại của các bác sĩ mắt.
Thoái hóa hoàng điểm: Khoảng 25% bệnh nhân trên 65 tuổi sẽ có vấn đề về hoàng điểm. Chắc chắn nếu không điều trị hoặc phòng ngừa thì họ sẽ bị mất thị lực trung tâm, không thể đọc sách hay lái xe, chất lượng cuộc sống sẽ đen tối như con mắt vậy. Điều trị thoái hóa hoàng điểm cho dù gần đây đã có nhiều tiến bộ nhưng nhìn chung vẫn là tốn kém nếu không nói là xa xỉ. Vì vậy phải nói lại quan điểm phòng bệnh sẽ tốt hơn chữa bệnh, đặc biệt đúng trong thoái hóa hoàng điểm. Dinh dưỡng được nói nhiều trong phòng thoái hóa hoàng điểm. Thực đơn hằng ngày nên có nhiều vitamin A, C, E và sắc tố như các loại rau xanh thẫm, hoa quả màu vàng đỏ. Các loại thuốc bổ mắt nếu cần.

BS. Hoàng Cương (BV Mắt Trung ương)

Read More

Trẻ hóa cửa sổ tâm hồn

Cuộc sống càng hiện đại, các thiết bị điện tử ngày càng tân tiến thì đôi mắt của con người ngày càng yếu đi. Thị giác của con người hoạt động có giới hạn và bản chất của nó là để nhìn xa, nếu suốt ngày làm việc với máy tính, cộng với khối lượng sổ sách cao ngất, tối đến lại làm bạn với tivi, chắc chắn thị giác sẽ bị quá tải, nhức mỏi mắt sẽ xuất hiện và gia tăng độ cận thị.

Để có đôi mắt khỏe, chúng ta phải biết cách chăm sóc đôi mắt thường xuyên với các phương pháp sau:

Nghỉ ngơi thị giác: Cứ mỗi 20 phút làm việc với máy tính, đọc sách… nên dừng lại, nhắm mắt và thư giãn hoặc nhìn xa một khoảng cách 6m. Động tác đơn giản này cho hiệu quả rất cao trong việc làm giảm căng thẳng do nhìn gần quá lâu. 
Ngồi ngay ngắn khi làm việc: Ngực và lưng thẳng, hai bàn chân chạm hoàn toàn mặt đất là cách ngồi làm việc khoa học nhất, vì nó sẽ giữ cho mắt cách sách hoặc màn hình máy tính một khoảng cách giống nhau. Cách ngồi này còn tránh tình trạng thoái hóa đốt sống cổ hay gặp ở những người làm việc văn phòng.

Cấu tạo của mắt.

Đủ ánh sáng: Ánh sáng đóng vai trò quan trọng đối với thị lực. Ánh sáng để làm việc gần phải có cường độ gấp 3 lần cường độ ánh sáng trong phòng. Nên sử dụng kết hợp đèn bóng tròn và đèn neon chiếu sáng từ sau và trên xuống sẽ tốt hơn cho mắt.
Chú ý tới khoảng cách: Khoảng cách lý tưởng để đọc sách là khoảng cách đo từ chỗ đầu ngón cái đến cùi chỏ. Khi viết nên cầm cách đầu bút khoảng 2,5cm để tránh phải nghiêng đầu để xem những gì ta đang viết. Khi đặt sách lên mặt bàn nên để nghiêng sách lên khoảng 10cm, như thế mắt sẽ đỡ mỏi.
Tích cực hoạt động ngoài trời: Vì các hoạt động này thường đòi hỏi thị giác xa hơn là thị giác gần.
Tập thể dục cho mắt thường xuyên: Đây là cách tốt nhất để duy trì độ linh hoạt và độ trong của mắt. Bạn có thể áp dụng bài tập sau: thẳng lưng, mặt hướng về phía trước, không cử động mặt, chuyển động tròng mắt lên, xuống, sang trái, sang phải. Chuyển động tròng mắt từ góc trên bên phải sang góc dưới bên trái, rồi lại từ góc trên bên trái sang góc dưới bên phải. Tiếp theo, cả hai mắt cùng chớp rồi lần lượt chớp từng mắt.
Ngủ đủ giấc: Ngủ không đủ giấc rất có hại cho mắt, bởi vậy trừ khi công việc quá bận, bạn không nên thức quá khuya. Buổi tối, trước khi đi ngủ, nhất là sau 22 giờ, bạn không nên uống quá nhiều nước để tránh bị sưng mắt khi ngủ dậy vào sáng hôm sau.
Dinh dưỡng đủ chất: Nên dùng nhiều thực phẩm giàu vitamin C, vitamin A và caroten, vì các chất này có tác dụng bổ gan sáng mắt, chống mệt mỏi cho mắt. Vitamin A chủ yếu có trong gan các loại động vật, dầu gan cá, lòng đỏ trứng. Caroten chủ yếu có trong cà rốt, cà chua, rau chân vịt, hẹ, quả hạnh, khoai lang và trong các loại quả có màu vàng. Vitamin C có trong rau quả.
Đeo kính râm khi đi nắng: Tia UVA và UVB từ mặt trời là “kẻ thù” gây ung thư da và suy giảm thị lực. Chính vì thế, bạn cần hạn chế để mắt tiếp xúc với ánh nắng mặt trời bằng cách đeo kính râm đủ tiêu chuẩn và đội mũ nón.
Dùng kính trợ giúp thị giác gần: Việc đeo kính trợ giúp cho thị giác gần như: đọc sách, học bài, may vá, vẽ tranh hay làm máy tính là rất cần thiết, đặc biệt đối với người bị các tật khúc xạ hoặc có bất đồng khúc xạ. Kính trợ giúp cho thị giác gần được đeo ngay cả khi thị lực là 10/10 và người đó vẫn chưa bị lão thị. Việc đeo kính này giúp làm việc gần thoải mái hơn, kéo dài hơn vì nó làm giảm các nỗ lực về mặt thị giác. 

  BS. Hiền Thu

Read More

Viêm mống mắt thể mi có thể gây mù lòa

Viêm mống mắt thể mi là phần trước của màng bồ đào, do đó bệnh này còn cótên gọi là viêm màng bồ đào trước. Bệnh hay tái phát từng đợt, nếu không được điều trị có thể dẫn tới tăng nhãn áp và gây mù loà vĩnh viễn.

Vì sao bị viêm mống mắt thể mi?

Những căn nguyên gây bệnh có thể kể tới gồm các yếu tố tại mắt và các nguyên nhân ở những cơ quan lân cận. Tại mắt có thể do: chấn thương mắt, sang chấn do phẫu thuật, tự kháng nguyên thuỷ tinh thể (do khuếch tán hoặc rách bao), nhẫn viêm giao cảm. Những yếu tố thuộc về các cơ quan lân cận như: viêm giác mạc, viêm củng mạc, nhiễm khuẩn răng, lợi, viêm xoang. Nguyên nhân toàn thân như nhiễm khuẩn trong các bệnh lao, giang mai, bệnh do virut, bệnh do ký sinh trùng, viêm cột sống dính khớp, viêm màng bồ đào, hội chứng Reiter, bệnh sarcoid, bệnh Behcet… Rối loạn chuyển hoá trong các bệnh diabete, goute… khi đó viêm màng bồ đào trước chỉ là triệu chứng của một bệnh toàn thân. Tuy nhiên, những yếu tố kể trên chỉ chiếm 20% số ca bệnh, còn đến 80% các trường hợp viêm mống mắt thể mi là chưa rõ nguyên nhân.

Tổn thương viêm mống mắt thể mi cấp tính.

Đau nhức mắt, sốt, sợ ánh sáng - Hãy gặp bác sĩ ngay  
Bệnh nhân bị viêm mống mắt thể mi thường có các biểu hiện sau:đau nhức âm ỉ, đau nhiều hơn về ban đêm. Thị lực giảm sút ở mức vừa phải, cảm giác như có một màn sương mờ che trước mắt, chảy nước mắt, sợ ánh sáng: chói mắt ở những mức độ nặng nhẹ khác nhau tùy từng bệnh nhân. So với viêm loét giác mạc, các triệu chứng có mức độ nhẹ hơn. Biểu hiện toàn thân bệnh nhân có thể sốt, kém ăn, kém ngủ, có một ít dử mắt. Khám thấy kết mạc cương tụ rìa, cương tụ sâu ở kết mạc, có thể thấy rất rõ những mạch máu giãn to, màu tím sẫm, ngoằn ngoèo. Mống mắt: sẫm màu, kém xốp, đồng tử co nhỏ và phản xạ ánh sáng giảm hoặc mất. Ở giai đoạn muộn của bệnh, đồng tử có thể bị méo mó do dính vào mặt trước thể thuỷ tinh. Thuỷ dịch bị vẩn đục, khám trên kính hiển vi sẽ thấy dấu hiệu Tyndall dương tính (+). Thuỷ tinh thể có những chấm sắc tố mống mắt bám ở mặt trước, nhiều khi những chấm, đám sắc tố mống mắt này xếp theo dạng vòng tròn tương ứng với bờ đồng tử. Mặt sau giác mạc có thể có tủa, đó chính là những chấm lắng đọng protein từ thuỷ dịch, đây là sản phẩm của quá trình viêm. Sờ phản ứng thể mi thì bệnh nhân đau tức là phản ứng dương tính. Những trường hợp bệnh nhân đến khám ở giai đoạn muộn, các triệu chứng cơ năng không còn rõ nữa, hầu như chỉ còn dấu hiệu mắt mờ, lúc này các triệu chứng khám thấy cũng khác xa so với giai đoạn trước, chẳng hạn: mống mắt teo, bạc màu, có thể có hình ảnh núm quả cà chua do nghẽn đồng tử, thuỷ dịch ứ lại ở hậu phòng đẩy vồng mống mắt về phía giác mạc; đồng tử bị thu nhỏ, dính tít hoặc méo mó do dính vào mặt trước thuỷ tinh thể; phản xạ với ánh sáng của đồng tử lúc này sẽ bị hạn chế do dính, diện đồng tử có thể bị màng viêm che kín; thuỷ tinh thể, dịch kính có thể bị vẩn đục ở các mức độ khác nhau, do màng viêm cùng với thể thủy tinh đục che khuất, dấu hiệu đục dịch kính chỉ có thể được phát hiện bằng siêu âm; nhãn áp tăng thứ phát do nghẽn đồng tử, nghẽn vùng bè hoặc có thể hạ do teo thể mi. Phương pháp chữa trị

Điều trị căn nguyên: Tùy nguyên nhân của bệnh mà có thể phải phối hợp với các chuyên khoa liên quan để điều trị triệt để. Trường hợp không tìm được nguyên nhân thì phải dùng kháng sinh có hoạt phổ rộng điều trị  bao vây và thường dùng phối hợp ít nhất hai loại kháng sinh.

Điều trị chống dính bằng thuốc atropin 1% nhỏ mắt 1 - 2lần/ ngày. Đây là loại thuốc cần được dùng càng sớm càng tốt, ngay sau khi phát hiện bệnh để tránh cho mống mắt không bị dính vào thuỷ tinh thể trong tư thế đồng tử co. Những ca bệnh nặng phải dùng dạng thuốc tiêm atropin 1/4mg pha lẫn với thuốc adrenalin 1mg tiêm vào dưới kết mạc vùng rìa phía có dính mống mắt để tách dính. Một lưu ý là chống chỉ định tuyệt đối dùng các thuốc co đồng tử.

Điều trị chống viêm: Tại mắt dùng  corticosteroids dạng thuốc tiêm để tiêm dưới kết mạc, tiêm cạnh nhãn cầu. Tra vào mắt dạng thuốc nước và thuốc mỡ. Thuốc chống viêm không steroids có thể dùng uống hoặc tiêm và nhỏ mắt phối hợp hoặc dùng ở giai đoạn củng cố.

Nâng cao thể trạng và tăng sức đề kháng bằng các thuốc: vitamin A, C, D và nhóm B. Băng che mắt hoặc cho bệnh nhân đeo kính râm để cho mắt được nghỉ ngơi.

Điều trị các di chứng:tăng nhãn áp thứ phát, đục thể thuỷ tinh là những di chứng thường gặp. Tuy nhiên, các trường hợp này dùng phương pháp phẫu thuật thường cho kết quả kém và rất hay tái phát. Vì vậy, đối với bệnh viêm mống mắt thể mi cần được chẩn đoán và điều trị sớm để tránh các biến chứng.

BS. Nguyễn Minh Hạnh

Read More

Thực phẩm tốt cho mắt

Đôi mắt có một vai trò quan trọng nhất giúp con người cảm nhận, nhìn thấy cuộc sống muôn màu. Tuy nhiên, do thời gian tuổi tác, ô nhiễm môi trường, cường độ làm việc... đôi mắt không tránh khỏi mệt mỏi, già nua,... Những thực phẩm sau đây giúp cho mắt khỏe, đẹp... thậm chí tăng sức đề kháng phòng ngừa một số bệnh lý về mắt.

Thực phẩm chứa nhiều vitamin A: Vitamin A và tiền chất của nó (beta-carotene) có nhiều trong gan động vật, sữa bò, sữa cừu, sữa dê, lòng đỏ trứng gà, dầu gan cá, cà rốt… Các loại rau có lá xanh đậm như rau ngót, rau đay, rau dền, rau muống, rau lang, rau thơm… hoặc các loại quả màu vàng cam như gấc, đu đủ chín, cà rốt, cà chua… có chứa nhiều beta-carotene. Tiền chất này sẽ được men trong thành ruột và gan chuyển hóa thành vitamin A. Nếu ăn đầy đủ thực phẩm cung cấp vitamin sẽ hạn chế chứng quáng gà, bệnh khô mắt. Ở một người bình thường nhu cầu vitamin A hàng ngày người lớn 3.000 – 5.000 đơn vị mỗi ngày; trẻ em <10 tuổi 1.500 – 4.000 đơn vị mỗi ngày.

Kẽm có nhiều trong hải sản.

Thực phẩm giàu vitamin B₂: Trong thiên nhiên, vitamin B₂ có trong tất cả các tế bào sống. Các loại thực phẩm chúng ta dùng hằng ngày như: ngũ cốc, rau xanh, đậu các loại, thịt, trứng, sữa, tim, thận, gan, lách... đều có vitamin B₂ (tỷ lệ mất vitamin B₂ khi chế biến thức ăn khoảng 15 - 20%). Hàm lượng vitamin B₂ trong động vật cao hơn thực vật. Vitamin B₂ đảm bảo cho võng mạc và giác mạc chuyển hóa được bình thường. Nếu thiếu mắt sẽ bị ngứa, rát bỏng, sợ ánh sáng, chảy nước mắt.

Viêm bờ mi hoặc loét mi. Sung huyết mắt. Viêm kết mạc kết tụ quanh rìa. Viêm giác mạc chấm nông hoặc viêm kết, giác mạc bong. Dẫn đến hoại tử và loét sâu (không do vi khuẩn), quáng gà, đục nhân mắt... Nhu cầu vitamin B₂ mỗi ngày cho cơ thể: tuỳ thuộc giới tính, lứa tuổi như: ở trẻ sơ sinh đến 6 tháng tuổi: 0,4mg; 6 - 12 tháng: 0,5mg;  4- 6 tuổi: 1,1mg; 15-18 tuổi: 1,8mg.  Sau tuổi đó lại thấp dần; từ 51 tuổi trở đi chỉ cần 1,2mg/ngày.

Thực phẩm chứa nhiều kẽm: Kẽm có nhiều trong hải sản nhiều nhất ở hàu, thịt bò, thịt lợn nạc… Kẽm được biết đến là một chất chống oxy hóa quan trọng đối với sức khỏe mắt và cần thiết cho chức năng hệ thống miễn dịch. Hàm lượng kẽm trong thực phẩm rất đa dạng và khác nhau. Tùy độ tuổi sẽ có nhu cầu kẽm khác nhau như: Giai đoạn 1-3 tuổi cần 3mg kẽm/ngày; Giai đoạn 4-8 tuổi cần 5mg kẽm/ngày.

  Bác sĩ Phan Hữu Phước

Read More

Ngăn ngừa bị mù vĩnh viễn

(SKDS) - Đục thủy tinh thể (ĐTTT) là một căn bệnh rất phổ biến và là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở Việt Nam. Đa phần người bệnh đều rất chủ quan, cho rằng giảm thị lực là dấu hiệu của tuổi già, là bệnh không thể điều trị khỏi nên không đi khám bệnh, không chữa trị. Hiện cả nước có đến 251.700 người mù cả hai mắt do đục TTT và mỗi năm cả nước có thêm khoảng 170.000 trường hợp cần được điều trị do căn bệnh này.
Thế nào là đục thủy tinh thể?
Thể thuỷ tinh là một thấu kính trong suốt ở bên trong con mắt. Nó góp 1/3 vào năng lực hội tụ của nhãn cầu. Công suất hội tụ của thể thuỷ tinh được đảm bảo khi nó còn trong suốt, các mặt cong và độ dày còn nằm trong giới hạn sinh lý. Ngoài ra thể thuỷ tinh còn có chức năng lọc tia tử ngoại - tia có hại có trong phổ bức xạ của mặt trời. Khi các phân tử protein không hoà tan bị tích tụ trong thể thuỷ tinh cùng với tuổi tác thì tính trong suốt của nó không còn nữa. Các tia sáng khi đi qua vùng bị đục sẽ bị tán xạ mạnh gây giảm thị lực. Đục thể thuỷ tinh được coi là đáng kể khi nó làm giảm thị lực xuống còn < 3/10.

Bệnh của người già
Đục TTT là bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi xong gặp nhiều nhất ở người cao tuổi (có tới 80% số người mắc bệnh ở độ tuổi trên 50). Người bệnh bị đục thủy tinh thể mắt mờ tăng dần, thường kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm và dẫn tới mù lòa. Tuy nhiên, nhiều người già khi thấy mắt mình có những biểu hiện như vậy, trở nên kém tinh nhanh lại tưởng là già thì mắt phải như vậy, chứ hoàn toàn không nghĩ có thể điều trị phục hồi được.
Có nhiều nguyên nhân gây đục TTT, thường gặp nhất là do lão hóa, do bệnh lý về mắt (cận thị nặng, viêm nhiễm, chấn thương, thoái hóa...), bệnh toàn thân ảnh hưởng lên mắt (đái tháo đường, tăng huyết áp...), do dùng thuốc như corticoid, thuốc chống rối loạn tâm thần hoặc bẩm sinh (liên quan đến các yếu tố bất thường từ bào thai).
Nhận biết sớm
Ở người cao tuổi sự lão hoá xảy ra ở tất cả mọi bộ phận trong cơ thể, đôi mắt của họ cũng không là ngoại lệ. Mắt bị lão hóa, TTT bị ảnh hưởng do sự lão hoá sớm nhất, đến tuổi 40 TTT bắt đầu cứng, độ đàn hồi giảm, khả năng điều tiết giảm. Khi đó bệnh nhân nhìn xa rõ nhưng nhìn gần mờ và thấy nhanh mỏi mắt.
Đục TTT dễ xảy ra từ tuổi 60 trở đi, gây ra hiện tượng đục mờ TTT. Sự đục mờ này ngăn không cho tia sáng lọt qua, kết quả là võng mạc không thu được hình ảnh và thị lực bệnh nhân suy giảm dẫn đến mù lòa.
TTT (nhân mắt) bị xơ cứng, không thể phồng lên để thực hiện chức năng điều tiết khi nhìn gần gọi là hiện tượng lão thị ở người già. Theo thời gian, TTT không còn trong suốt nữa, mà trở thành mờ đục gây nên hiện tượng đục TTT (còn gọi là cườm). Hiện tượng này xảy ra ở 50% người lớn tuổi, khi mới bị thì nhìn xa thấy mờ, về sau nhìn gần cũng mờ, giơ bàn tay ra trước mắt cũng chỉ thấy bóng.
Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có biểu hiện rõ rệt như vậy ngay từ ban đầu. Hơn nữa, bệnh này không gây đau nhức mắt khiến người bệnh càng chủ quan.Cũng có nhiều người chỉ thấy giảm thị lực đôi chút, chói mắt khi ra nắng khiến người bệnh chỉ đến khám khi bệnh đã nặng, rất khó chữa chạy. Nếu được phát hiện, điều trị sớm, 90% người bệnh được khôi phục lại thị lực.
Có tới 1/3 dân số Việt Nam chưa bao giờ đi kiểm tra mắt, kiểm tra thị lực. Đó cũng là nguyên nhân khiến tỷ lệ người bị mù lòa ở Việt Nam thuộc loại cao trong khu vực, trong đó mù lòa do đục TTT chiếm đến 70%.

Phẫu thuật là phương pháp điều trị hiệu quả
Hiện nay, không thể phòng bệnh đục TTT một cách có hiệu quả. Điều quan trọng là phải đi kiểm tra mắt thường xuyên để phân biệt với những bệnh mù do nguyên nhân khác.
Đối với đục TTT ít, có thể cho bệnh nhân đeo kính, dùng kính lúp hoặc chiếu sáng tốt khi làm việc. Nếu những biện pháp này không có tác dụng, chỉ có phẫu thuật lấy TTT đục và đặt kính thay thế thủy tinh thể là cách điều trị hiệu quả nhất.
Thông thường phẫu thuật được chỉ định khi thị lực dưới 5/10 (có chỉnh kính) hoặc gây giảm thị lực cản trở sinh hoạt hằng ngày, chẳng hạn như lái xe, đọc sách hoặc xem tivi.
Trong một số trường hợp, đục TTT chưa gây giảm thị lực nhiều nhưng cần phải phẫu thuật để tạo thuận lợi cho việc khám, điều trị các bệnh mắt khác như bệnh thoái hóa hoàng điểm tuổi già hoặc bệnh võng mạc tiểu đường.

Các loại thủy tinh thể nhân tạo.

Sau phẫu thuật đục TTT, bệnh nhân cần che mắt bảo vệ (băng che mắt, kính mát...) để tránh gió bụi, hạn chế tiếp xúc với máy tính, đọc báo, xem tivi... trong vòng 1 tuần; rửa tay trước khi chạm vào mắt và sử dụng thuốc theo quy định; rửa mi mắt bằng gạc để lấy đi chất dịch bám vào mắt; tuyệt đối không dụi tay lên mắt, nháy mắt mạnh nhằm tránh xảy ra đè áp mạnh gây chấn thương mắt; ăn thức ăn dễ tiêu, tránh táo bón, tránh dùng các chất kích thích; tái khám đúng theo lịch hẹn (thường là sau 1 tuần và 1 tháng sau khi phẫu thuật).

Khi có các dấu hiệu: giảm thị lực, đau kéo dài mặc dù đã dùng thuốc giảm đau; đỏ mắt tăng; chớp sáng hoặc nhiều đốm đen trước mắt; buồn nôn, nôn hoặc ho nhiều... bệnh nhân nên tái khám sớm. Thông thường, mắt hồi phục thị lực tối đa trong vòng 8 tuần. Không nên đi bơi, tắm biển, chơi những môn thể thao mạnh trong vòng 3 tháng.  

  Bác sĩ Nguyễn Minh Hằng

Read More

Phục hồi chức năng thị giác - Không thể chậm trễ

(SKDS) - Theo nghiên cứu, 80% thông tin từ bên ngoài được con người tiếp nhận thông qua hệ thống thị giác, khi hệ thống này không hoàn chỉnh sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới những hoạt động trong cuộc sống, làm giảm đáng kể chất lượng sống. Việc phục hồi chức năng thị giác cho người khiếm thị rất cần thiết và không nên chậm trễ vì càng được phục hồi sớm thì cuộc sống của họ càng được cải thiện.

Một người được gọi là khiếm thị khi chức năng thị giác của người đó bị giảm nặng, thậm chí ngay cả khi đã được điều trị hoặc điều chỉnh tật khúc xạ tốt nhất nhưng thị lực ở mắt tốt chỉ ở mức dưới 6/18 (khoảng 3/10) cho đến còn phân biệt sáng tối (ST+) và/hoặc thị trường bị thu hẹp dưới 10⁰ kể từ điểm định thị.

Khi thị giác bị tổn hại sẽ gây rất nhiều khó khăn trong cuộc sống độc lập hàng ngày của người khiếm thị, cản trở những hoạt động như đọc, viết, ăn, khâu vá, đi du lịch, giao tiếp và tiếp xúc với người khác. Việc trợ thị cho những người khiếm thị giúp họ có thể sử dụng phần thị giác ít ỏi của mình tốt hơn, giúp họ bớt khó khăn trong cuộc sống độc lập.

Một trường hợp khiếm thị sử dụng kính lúp để học tập.

Thế nào là phục hồi chức năng thị giác cho người khiếm thị?         

Khiếm thị có thể do rất nhiều bệnh lý hay những bất bình thường của con mắt gây ra. Một số nguyên nhân thường gặp như: cận thị nặng, sẹo giác mạc, đục thể thủy tinh, bệnh võng mạc sắc tố, võng mạc đái tháo đường, thoái hóa hoàng điểm, bệnh glôcôm, bệnh bạch tạng… Tuỳ thuộc vào mức độ của bệnh có thể gây khiếm thị ở mức độ nhẹ, vừa, nặng và rất nặng.

Phục hồi chức năng thị giác cho người khiếm thị bản chất không phải là một phương pháp điều trị để làm thay đổi tình trạng thị giác cho bệnh nhân mà thực chất là dùng các kính trợ thị để cải thiện sức nhìn, hướng dẫn luyện tập cách sử dụng từng loại trợ thị cho từng hoạt động trong cuộc sống và hướng dẫn cho họ cách cải thiện môi trường nhìn, cách định hướng di chuyển… để có thể độc lập trong sinh hoạt.

Các thiết bị trợ giúp người khiếm thị
- Các kính trợ thị quang học phóng đại: đây là loại trợ thị phổ biến nhất và cho hiệu quả cao nhất được ứng dụng trong phục hồi chức năng thị giác cho người khiếm thị, bản chất cấu tạo của nó dựa trên cơ chế phóng đại của các thấu kính hoặc hệ thống thấu kính, gồm các loại kính: Kính có tác dụng trợ thị gần: kính gọng phóng đại (high plus glasses), kính hiển vi nhìn gần (microscope), kính lúp (magnifiers); Kính có tác dụng trợ thị xa hoặc mở rộng trường nhìn: kính viễn vọng (telescope).
- Các thiết bị trợ thị phi quang học:  kính lọc màu; sách in cỡ chữ to; máy phóng đại: CCTV, projector, máy vi tính…; đèn chiếu sáng; giá đọc sách…
- Các thiết bị hỗ trợ ngoài thị giác: hỗ trợ xúc giác (gậy, điện thoại phím nổi…), hỗ trợ thính giác (đài, vô tuyến, máy tính phát âm…).
Đối với trẻ khiếm thị, việc chăm sóc khiếm thị lại càng cần phải được quan tâm bởi trẻ em dù khiếm thị vẫn có quyền đến trường, học tập như những đứa trẻ khác. Việc chăm sóc cho chúng đòi hỏi sự phối hợp giữa xã hội - nhà trường - gia đình - y tế.
Không thể chậm trễ việc phục hồi chức năng cho người khiếm thị. Đừng để cho người khiếm thị bị thiệt thòi bởi chất lượng cuộc sống bị giảm sút!

ThS.BS.Nguyễn Thị Thu Hiền

(BV Mắt Trung ương)

Read More

Một số bệnh về mắt của trẻ em

Theo thông tin từ Hội Nhãn khoa Việt Nam, trên thế giới cứ 1 phút có thêm một trẻ em bị mù, tỉ lệ mắc tật khúc xạ ở trẻ em đang tăng nhanh. Tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, tỉ lệ cận thị ở học sinh chiếm trên 20%, còn tại các vùng nông thôn chiếm khoảng 13%. Mối nguy hiểm lớn nhất đe doạ thị lực của trẻ em, đó chính là những căn bệnh cản trở sự phát triển bình thường của mắt như bệnh lác, bệnh nhược thị và rất nhiều bệnh khác.
Nếu không được chữa trị kịp thời thì đôi mắt của trẻ sẽ mang tật suốt đời. Một phương pháp điều trị mắt không can thiệp bằng các biện pháp phẫu thuật mà chỉ áp dụng những phương pháp kích thích an toàn và không gây cảm giác sợ hãi hoặc đau đớn có thể là một gợi ý cho các bậc phụ huynh để điều trị kịp thời các bệnh mắt cho con mình trước khi chúng trở nên quá nặng.

Nhw trường hợp bé Lê Hoàng Khôi, 6 tuổi, bị mắc các bệnh nhược thị, viễn thị nhẹ, cận thị, loạn thị, những tật khúc xạ khiến em gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt, học tập, vui chơi. Khôi sẽ tham gia vào khoá điều trị bằng máy 1 tiếng mỗi ngày, mỗi khoá điều trị 10 ngày; 2 - 3 khoá mỗi năm. Tham gia vào khoá điều trị, Khôi được xem phim, điện não đồ vùng thị giác và phân tích kết quả. Vùng hoạt động trùng với màu xanh, tương đương với phim sẽ được chiếu trên màn hình. Vùng không hoạt động hay còn gọi là vùng bị ức chế trùng với màu đỏ, lúc đó màn hình sẽ bị tối đen. Xem phim không liền mạch buộc hệ thị giác phải hoạt động. Việc luyện tập cho mắt sẽ giúp cải thiện thị lực cho Khôi. Ngoài ra, Khôi và các bạn tham gia khoá điều trị còn phải trải qua các bài tập trên hệ thống các máy trực tiếp tác động lên mắt. Một biểu hiện của các tật khúc xạ đó là võng mạc lười hoạt động. Chiếc máy chiếu laser với mức năng lượng thấp để không làm tổn thương mắt. Việc chiếu tia này kích thích võng mạc hoạt động để võng mạc trở nên tốt hơn. Chiếc máy quang học, chiếu hình chạy từ gần đến xa, từ xa đến gần, đều có tác dụng tác động vào hệ điều tiết của mắt, giúp hệ điều tiết trở nên linh hoạt hơn. Đây có thể coi là những bài tập thể dục nhẹ nhàng cho mắt, đồng thời giúp thị lực được cải thiện nhờ võng mạc và hệ điều tiết hoạt động linh hoạt hơn. Sau mỗi khoá điều trị, thị lực có thể tăng từ 1 - 2/10, với những trường hợp nhẹ có thể khỏi luôn hoặc khôi phục được hoàn toàn thị lực.

Các bệnh thường gặp của mắt trẻ em đó là nhược thị: suy giảm chức năng thị giác, thường với nhược thị, rất khó để tìm được loại kính đeo để giúp nhìn tốt lên. Bệnh cận thị giả thì không cần đeo kính mà cần phải điều trị đúng cách. Ngoài ra, còn rất nhiều bệnh thường gặp khác như lệch góc nhìn, khi cho bé tập trung nhìn một điểm ảnh sẽ thấy mắt bé bị lác; hoặc bị bong võng mạc với những bé sơ sinh... Tất cả những tật khúc xạ này thường không cần can thiệp bằng các biện pháp phẫu thuật như mổ, vốn được hạn chế tối đa, mà quan trọng là cần điều trị bằng các bài tập để nâng cao thị lực cho mắt. Bên cạnh đó, một chế độ dinh dưỡng tốt cũng góp phần điều trị các tật khúc xạ cho các em.

Có 3 nguyên nhân gây ra các tật khúc xạ mắt, đó là yếu tố di truyền, một nguyên nhân quan trọng khác, đó là do tác động của cuộc sống, môi trường sống. Trẻ em nông thôn thường ít bị các tật khúc xạ hơn do các em có một không gian sống rộng mở, mắt thường được nhìn rộng, nhìn xa, điều tiết tốt hơn. Trong khi đó trẻ em thành phố lại thường xuyên phải nhìn gần do xem tivi, máy tính, chơi game, không gian sống chật chội... Nguyên nhân thứ 3 đó là điều trị không đúng phương pháp, đeo kính không chuẩn dẫn đến bệnh càng nặng hơn.

Tật khúc xạ mắt ở trẻ em nếu không điều trị sớm, để các em càng lớn sẽ càng khó điều trị. Vì thế, vai trò của phụ huynh trong phòng ngừa và điều trị các bệnh về mắt cho con mình là rất quan trọng. Bạn cần thường xuyên theo dõi con, không để trẻ tiếp xúc tivi, máy tính nhiều, đọc sách hoặc nhìn quá gần. Nếu trẻ xem tivi hay nheo mắt cần cho trẻ đi khám.

Trẻ em cảm nhận được thế giới và 90% các thông tin là nhờ vào đôi mắt. Vì thế, nỗi day dứt lương tâm sẽ theo suốt cuộc đời của chúng ta nếu không quan tâm đúng lúc tới đôi mắt của con em mình.
Huyền Trang (VTV)

Read More

Các bệnh về mắt của trẻ -phòng ngừa và chăm sóc

“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” -  câu hát vui vui của con trẻ lại đem đến cho người lớn những bộn rộn nghĩ suy. Không bậc phụ huynh nào có thể vui khi con cái mình lâm bệnh, dù bệnh trọng hay bệnh nhẹ. Bởi vì ai cũng hiểu: sức khoẻ là vốn quí nhất của con người. Con mắt chỉ là một trong 5 giác quan nhưng xem ra nó là quan trọng bậc nhất.

• Chúng ta không thể cảm nhận được thế giới này nếu không có con mắt, hãy thử tưởng tượng đứa trẻ bị mù bẩm sinh sẽ khổ sở như thế nào khi chỉ dùng 4 giác quan còn lại để tiếp tục hành trình cuộc đời.
• Văn hoá, tri thức, tình cảm…. những cái gì con người nhất đều bắt đầu từ con mắt tinh tường. Ai cũng thấy là rất rất hiếm gặp một người mù lạc quan cho dù chúng ta có an ủi, giúp đỡ họ đến đâu. Bởi mù loà là một khiếm khuyết kinh khủng cho con người.
• Con mắt cho đến nay vẫn chưa thể làm giả hay thay thế được bằng loại công cụ nhân tạo gì được trong khi người ta đã làm được rất nhiều thứ giả như: chân, tay, răng, tim, thận…

 

Ngoài những rủi ro do di truyền, đột biến, tự phát thì việc bảo vệ con mắt trẻ thơ có vai trò rất quan trọng của các bậc phụ huynh, nhà trường và hệ thống y tế. Có rất nhiều vấn đề cần bàn thảo nhưng chỉ xin đưa ra những phương hướng chính để phát hiện, xử lý bước đầu bệnh mắt của trẻ em.

 

Đôi mắt như thế nào là bình thường?

Thị giác của trẻ sẽ phát triển từ khi sinh ra đến lúc 6 tuổi thì hoàn thiện cùng với cấu trúc của hệ thần kinh trung ương.

Trước 2 tuổi nhận định trẻ có sức nhìn bình thường hay không dựa vào các phản xạ:

• bị thu hút vào vật gây kích thích
• cố định mắt vào vật gây kích thích
• theo đuổi theo vật khi vật này di chuyển

(Vật kích thích ở đây thường là đồ chơi có màu sắc sặc sỡ, nguồn sáng hoặc chính là khuôn mặt của người mẹ khi ở tư thế mặt đối mặt).

Sau 3 tuổi: chúng ta có thể dùng các bảng thị lực có chữ cái, có các hình tượng để thử thị lực cho trẻ  

Ở 2 năm tuổi thị lực của trẻ có thể ước lượng được bằng một dụng cụ đặc biệt của Teller.

 

Mù bẩm sinh, rất đáng sợ!

Mù ngay lúc mới sinh ra: tật không có nhãn cầu, nhãn cầu nhỏ, mắt to như mắt trâu do glôcôm bẩm sinh, mờ đục giác mạc cả hai bên

Các dấu hiệu thường là: trẻ không chú ý đến các nguồn sáng, thờ ơ với xung quanh, mắt nhìn xa xăm, cử động mắt bất thường

Trong năm đầu tiên những bệnh lý thuộc về khối u cũng có thể gây mù loà: u xơ thần kinh, u sọ hầu, teo TTK do não úng thuỷ, các bệnh lý thoái hoá

 

Hiện tượng đồng tử trắng hay mắt mèo mù, nếu thấy nên đưa trẻ đi khám ngay

Là nhóm bệnh nguy hiểm, cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Dấu hiệu cơ bản mà cả bố mẹ và các bác sĩ đều thấy là lỗ con ngươi có màu trắng. Các dấu hiệu đi kèm có thể là lác, xuất huyết trong mắt, rung giật nhãn cầu, trẻ hay dụi mắt

Nguyên nhân rất đa dạng: ung thư nguyên bào võng mạc, đục thể thuỷ tinh, bệnh võng mạc trẻ đẻ non, bong võng mạc…

 

Lác dễ nhận thấy nhưng cần xác định lại tại các trung tâm nhãn khoa

Lác thường có yếu tố gia đình, có thể là lác cơ năng thường do các tật khúc xạ gây nên như viễn thị, cận thị có thể đi kèm với loạn thị. Cận thị thường gây ra lác ra ngoài, viễn thị gây lác vào trong.

Lác còn có thể do các nguyên nhân thực thể khác như đục thể thuỷ tinh, ung thư nguyên bào võng mạc, dị tật bẩm sinh và di chứng não.

Điều trị lác nên được tiến hành càng sớm càng tốt để tránh nhược thị cho trẻ và kết quả thẩm mỹ được tối ưu.

 

Mắt trẻ quá to, quá đẹp, trẻ sợ sáng và chảy nước mắt liên tục?

Đó có thể là do bệnh glôcôm bẩm sinh: bệnh hiếm gặp nhưng nặng nề và có tính chất di truyền. Nên đưa trẻ đi khám ngay để được phẫu thuật càng sớm càng tốt.

 

Một mắt lồi to hơn mắt kia hoặc cả hai mắt lồi to bất thường nên đưa trẻ đi khám ngay

Mắt lồi to và không thụt vào khi ấn hoặc thụt vào rất ít có thể do u của hốc mắt. Bản chất thường là chính các tổ chức trong hốc mắt: u xơ,u cơ,  u thần kinh, u mạch... Cũng có thể là các khối u lân cận xâm lấn vào hoặc di căn từ xa.

 

Các bệnh lý thuộc loại viêm nhiễm ở trẻ em hay gặp nhưng không nguy hiểm

• Viêm kết mạc kèm với viêm tắc đường lệ là bệnh lý hay gặp: trẻ ra gỉ mắt kèm theo chảy nước mắt nhiều ngay cả khi không khóc, lông mi luôn ướt át và dính bết chất nhày. Đây là bệnh hay gặp nhưng không gây mù loà và nên điều trị tại cơ sở chuyên khoa.
• Viêm kết mạc do lậu cầu, do Clammydia Trachomatis gần đây hiếm gặp do công tác vệ sinh sản phụ, rỏ thuốc phòng ngừa cho trẻ sơ sinh được tiến hành rất tốt. Triệu chứng của bệnh là chảy mủ ở mắt đặc và nhiều, lau không xuể. Mi mắt của bé sưng mọng khiến ta không thể nhìn thấy lòng đen. Trông ghê sợ như vậy nhưng nếu bé đến sớm và được điều trị đúng bệnh sẽ khỏi rất nhanh.
• Viêm mi do vi khuẩn thường là cầu khuẩn nếu điều trị bằng kháng sinh tại chỗ thì lui giảm rất nhanh.

 

Thuốc nhỏ mắt không phải là quà tặng cho trẻ em

Các thuốc sát trùng như thuốc đỏ 2%, Agryzol 1%, Betadine 5%, Vitabact… chỉ nên dùng trong vài ngày để đề phòng nhiễm khuẩn. Các thuốc này gây đông vón protein của vi sinh vật nhất thời nên không thể dùng đơn lẻ để điều trị một viêm nhiễm thực thụ do vi khuẩn. Các kháng sinh đều nên thận trọng khi dùng cho trẻ em nhất là dùng dài ngày. Nước muối sinh lý 0,9% có thể dùng dài ngày để  rửa mắt, điều trị phối hợp các viêm nhiễm tại kết mạc và giác mạc. Các thuốc chống viêm, giảm miễn dịch, kháng virus, vitamine cần có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

 

 

 

Bs Hoàng Cương

Bệnh viện Mắt Trung ương

 

 

Các bậc phụ huynh hãy cảnh giác! Các em bé đôi khi có thể nuốt những đồ vật lạ lùng nhất. Theo các bác sỹ, trong danh sách những thứ được phẫu thuật lấy ra từ ổ bụng các em có những vật như dĩa, kim băng, khuy áo, viên đá, pin tiểu, đồ chơi. Thường xuyên hơn nữa các bác sỹ thường phải lôi những đồng tiền ra khỏi bụng các em. Kỷ lục phải kể đến một cậu bé nuốt trôi đồ chơi bằng nam châm (bé tháo rời và nuốt từng bộ phận, khi nằm trong ruột chúng tự kết lại với nhau). Bác sỹ kêu gọi các bậc phụ huynh hết sức chú ý canh chừng trẻ nhỏ: những loại đồ vật nhọn hoặc gồ ghề có thể tổn hại rất nhiều đến sức khoẻ của các em.

Read More